Ένας Ουκρανός αγρότης μπορεί να διαθέτει γη, εξοπλισμό, εμπειρία και μια πολλά υποσχόμενη σοδειά – αλλά να μην έχει επαρκή κεφάλαια για την έγκαιρη προμήθεια σπόρων, λιπασμάτων, καυσίμων ή φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Ακριβώς σε αυτή τη στιγμή, ακόμη και μια ισχυρή εκμετάλλευση συναντά ένα οικονομικό ανώτατο όριο.
Μπορεί η μελλοντική αγροτική παραγωγή να βοηθήσει στο να ξεπεραστεί αυτό το όριο;
Η Activitis, στο πλαίσιο του οικοσυστήματος WEAGRO, ξεκίνησε τη δοκιμαστική εφαρμογή μιας χρηματοοικονομικής αγροτικής ομολογίας με βάση μια πραγματική αγροτική εκμετάλλευση. Η ομάδα διανύει ολόκληρη τη διαδρομή: από την ανάλυση της ανάγκης χρηματοδότησης και την προετοιμασία των εγγράφων έως την έκδοση της αγροτικής ομολογίας, την καταχώρισή της στο σύστημα θεματοφυλακής και την πραγματική λήψη των κεφαλαίων.
Το πιλοτικό πρόγραμμα υλοποιείται με τη συμβουλευτική υποστήριξη του IFC στο πλαίσιο του Έργου «Ανάπτυξη αγροτικών ομολογιών στην Ουκρανία με βάση λύσεις fintech», το οποίο υλοποιείται με την υποστήριξη της Ελβετικής Συνομοσπονδίας, καθώς και σε συνεργασία με το Εθνικό Θεματοφυλάκιο της Ουκρανίας, το οποίο διασφαλίζει τη λειτουργία του Μητρώου Αγροτικών Ομολογιών.
Η αγροτική ομολογία – όχι απλώς ένα ακόμη έγγραφο
Η αγροτική ομολογία είναι ένα μη εκδιδόμενο χρεόγραφο που πιστοποιεί την άνευ όρων υποχρέωση του αγροπαραγωγού να παραδώσει αγροτικά προϊόντα ή να καταβάλει στον πιστωτή ένα καθορισμένο χρηματικό ποσό. Η εκπλήρωση αυτής της υποχρέωσης εξασφαλίζεται με ενέχυρο της μελλοντικής αγροτικής παραγωγής.
Το βασικό χαρακτηριστικό έγκειται στο γεγονός ότι η αγροτική ομολογία υπάρχει σε ηλεκτρονική μορφή και καταχωρίζεται στο σύστημα θεματοφυλακής. Οι πληροφορίες σχετικά με αυτήν εμφανίζονται σε ειδικό Μητρώο Αγροτικών Ομολογιών, του οποίου διαχειριστής είναι το Κεντρικό Θεματοφυλάκιο Χρεογράφων – το Εθνικό Θεματοφυλάκιο της Ουκρανίας.
Ανάλογα με το είδος της υποχρέωσης, οι αγροτικές ομολογίες διακρίνονται σε εμπορευματικές και χρηματοοικονομικές. Η εμπορευματική προβλέπει την παράδοση συγκεκριμένων αγροτικών προϊόντων, ενώ η χρηματοοικονομική – την καταβολή κεφαλαίων εντός καθορισμένης προθεσμίας. Το ποσό της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης μπορεί να είναι σταθερό ή να υπολογίζεται με βάση τύπο που έχουν συμφωνήσει τα μέρη.
Με άλλα λόγια, δεν έχουμε απλώς μια ψηφιακή έκδοση μιας σύμβασης, αλλά ένα πλήρες χρηματοοικονομικό μέσο ενσωματωμένο στο σύστημα θεματοφυλακής.
Τι κερδίζουν οι άλλοι συμμετέχοντες της αγροτικής αγοράς
Οι δυνατότητες της αγροτικής ομολογίας δεν περιορίζονται στις σχέσεις μεταξύ του αγρότη και της εταιρείας που παρέχει τη χρηματοδότηση. Για τον προμηθευτή σπόρων, λιπασμάτων, φυτοπροστατευτικών προϊόντων, καυσίμων ή εξοπλισμού, αυτό μπορεί να αποτελέσει ένα πρόσθετο εργαλείο εξασφάλισης αναβαλλόμενης πληρωμής. Για το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα – έναν τυποποιημένο ψηφιακό μηχανισμό καταχώρισης και λογιστικής παρακολούθησης της υποχρέωσης, του ενεχύρου, της μεταβίβασης δικαιωμάτων και της εκτέλεσης της πράξης. Για τον έμπορο ή τον μεταποιητή – τη δυνατότητα να συνδέσει τη χρηματοδότηση της εκμετάλλευσης με τη μελλοντική παράδοση προϊόντων και να σχεδιάσει καλύτερα τις εμπορευματικές ροές. Για τον επενδυτή – πιθανή πρόσβαση σε δομημένα μέσα συνδεδεμένα με την πραγματική παραγωγή αγροτικών προϊόντων. Έτσι, η αγροτική ομολογία μπορεί να γίνει μια κοινή χρηματοοικονομική γλώσσα για τον αγρότη, τον προμηθευτή, τον πιστωτή, τον έμπορο και τον μεταποιητή.
«Για τον IFC είναι σημαντικό η αγροτική ομολογία να χρησιμοποιείται σε πραγματικές χρηματοοικονομικές πράξεις. Γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα πολύτιμο ότι η Activitis και η WEAGRO ανέλαβαν να δοκιμάσουν λεπτομερώς ολόκληρη τη διαδρομή της αγροτικής ομολογίας σε μια πραγματική περίπτωση. Μια τέτοια πρακτική εμπειρία θα βοηθήσει να εντοπιστούν τα λειτουργικά εμπόδια, να γίνει η χρήση του μέσου απλούστερη και πιο προσιτή για την αγορά και να διαμορφωθεί μια τυποποιημένη προσέγγιση, την οποία στη συνέχεια θα μπορέσουν να επεκτείνουν τράπεζες, χρηματοοικονομικές εταιρείες, προμηθευτές και άλλοι πιστωτές. Όσο περισσότερες πραγματικές πράξεις εμφανίζονται στην αγορά, τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι δυνατότητες των αγροτικών ομολογιών για τη διεύρυνση της πρόσβασης των αγροπαραγωγών σε ιδιωτική χρηματοδότηση», – Κυρίλο Μουχομεντζιάνοφ, IFC.
Επαλήθευση από την πραγματικότητα
Θεωρητικά, η αγροτική ομολογία φαίνεται πολλά υποσχόμενη. Ωστόσο, μεταξύ του νόμου και των χρημάτων στον λογαριασμό του αγρότη υπάρχει μια ολόκληρη διαδρομή: έλεγχος του γαιοκτηματολογίου, αξιολόγηση της εκμετάλλευσης, συμφωνία όρων, συμβάσεις, εργασία με μητρώα και το σύστημα θεματοφυλακής.
Ακριβώς αυτή τη διαδρομή διερευνούν τώρα η Activitis και η WEAGRO. Ο στόχος του πιλοτικού προγράμματος δεν είναι απλώς να ανακοινωθεί η χρήση ενός νέου μέσου. Είναι σημαντικό να διαπιστωθεί πόσο χρόνο διαρκεί η διαδικασία, πού προκύπτουν δυσκολίες, ποιο κόστος επιβαρύνει τον αγρότη και τι πρέπει να αλλάξει, ώστε οι επόμενες αγροτικές ομολογίες να εκδίδονται ταχύτερα και πιο κατανοητά. Ήδη σήμερα μπορεί να ειπωθεί: η αγροτική ομολογία δημιουργεί για την ουκρανική αγροχρηματοδότηση μια εντελώς νέα υποδομική δυνατότητα. Μπορεί να συνδυάσει τη μελλοντική αγροτική παραγωγή, την ψηφιακή λογιστική παρακολούθηση και το κεφάλαιο στο πλαίσιο ενός διαφανούς μηχανισμού.
«Το καθήκον μας είναι να ενημερώσουμε την αγορά ότι η αγροτική ομολογία υπάρχει. Θέλουμε να διανύσουμε ολόκληρη τη διαδρομή μαζί με τον αγρότη: να δούμε τις δυσκολίες, να υπολογίσουμε το χρόνο και το κόστος της διαδικασίας και να κατανοήσουμε πώς να μετατρέψουμε το νέο χρηματοοικονομικό μέσο σε μια προσιτή υπηρεσία. Η ηγεσία στις καινοτομίες δεν ξεκινά με μια ανακοίνωση, αλλά με την πρώτη πραγματικά ολοκληρωμένη περίπτωση», – Μπόγκνταν Κρούγκλικ, ειδικός στον τομέα του AgriTech και υπεύθυνος του πιλοτικού έργου.
Μετά την ολοκλήρωση του πιλοτικού προγράμματος, η ομάδα σχεδιάζει να παρουσιάσει τα αποτελέσματα, τα εμπόδια που εντοπίστηκαν και την πραγματική διαδρομή του αγροπαραγωγού. Η αγροτική ομολογία δεν είναι ένα μαγικό κουμπί, πατώντας το οποίο ο αγρότης λαμβάνει αυτόματα χρήματα. Ωστόσο, μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό στοιχείο της χρηματοοικονομικής υποδομής για τον αγροτικό τομέα – ένα που συνδυάζει την παραγωγή, τη μελλοντική παραγωγή, τις ψηφιακές τεχνολογίες και το κεφάλαιο.
Οι Ουκρανοί αγροπαραγωγοί χρειάζονται κεφάλαιο ήδη σήμερα. Το καθήκον του fintech είναι να κάνει τη διαδρομή προς αυτό ταχύτερη, πιο διαφανή και πιο κατανοητή.
